Het Internet der Dingen: wat je weten moet

Het Internet der Dingen (Internet of Things, afgekort IoT) is een essentiële motor voor klantgerichte innovatie, data-gedreven opportuniteiten, industrietransformatie en zelfs volledig nieuwe zakelijke modellen in alle mogelijke sectoren in de digitale transformatie economie.

Studies tonen dat we tegen 2020 een Internet of Things universum mogen verwachten met tussen de 20 en 30 miljard geconnecteerde IoT devices

Het Internet der Dingen wordt vaak beschreven en besproken alsof het zelf een ding is maar het betreft een zeer complexe realiteit waaronder diverse technologieën, platformen, ‘use cases’, standaarden, componenten en (bijzonder uiteenlopende) applicaties schuil gaan. Internet of Things is dan ook een gigantisch paraplubegrip geworden. Het gevolg is dat men vaak spreekt over het Internet der Dingen zonder goed te begrijpen waar het nu echt over gaat. De fascinatie met consumentenapplicaties en de data over de groei van het aantal ‘connected IoT devices’, alsmede de aandacht in populaire media, zijn daar zeker niet vreemd aan.

Het Internet der dingen - online gids tot het Internet of Things in context

Het segmenteren van het Internet of Things

Het Internet der Dingen is een gegeven – en realiteit – met verschillende snelheden. Als we in de inleiding zeggen ‘alle mogelijke sectoren’ bedoelen we dat ook letterlijk.

Maar er is een enorm verschil inzake de maturiteit en uitrol van IoT-projecten in, bijvoorbeeld, industriële markten enerzijds en consumententoepassingen anderzijds. Bovendien kun je niet zeggen dat er veel gelijkenissen zijn tussen pakweg een fitness tracker, een smart city project voor het monitoren van de luchtkwaliteit en geïntegreerde IoT-applicaties in sectoren als gezondheidszorg, logistiek of een ‘zware’ industrie zoals olie en gas. Toch hebben we het in al die gevallen over het Internet der Dingen.

Dit fenomeen heeft er toe geleid dat men al heel snel is gaan onderverdelingen aanbrengen.

55% van de ondernemingen zien IoT als een strategische business factor om meer efficiënt te concurreren (IDC, 2016)

Zo maakte men een onderscheid tussen het ‘industriële Internet der Dingen’ (Industrial Internet of Things, ook wel IIoT) en het ‘Consumer Internet of Things’. Maar die overlappen ook deels en bovendien zijn ze al paraplutermen an sich met weer een resem verschillende onderliggende realiteiten, technologieën, toepassingen en dies meer. Om in de sfeer van het ‘Consumer Internet of Things’ te blijven: wat hebben een fitness tracker, een intelligent thuisbeveiligingssysteem en een slimme thermostaat met elkaar gemeen buiten het aspect van sensoren, connectiviteit (die in het voorbeeld van een fitness tracker dan nog zeer rudimentair is), verbinding van ‘slimme’ componenten via het Internet Protocol en tal van mogelijke netwerktechnologieën en data die worden aangewend voor een bepaald doel? Zoals we zullen zien wordt alles bepaald door de IoT use case, zeg maar het doel in de context van een mogelijke toepassing.

Het onderscheid tussen het Industrial Internet of Things en het Consumer Internet of Things is ook geleidelijk minder gebruikt. Tegenwoordig gebruikt men het meest de afkorting IoT en kijkt men naar de use case, de sector en dies meer. Sommige use cases zijn daarbij typisch voor één sector (bijvoorbeeld het monitoren van de gezondheid op afstand in de gezondheidszorg) terwijl andere cross-industrie zijn (bijvoorbeeld asset tracking, het kunnen lokaliseren van de plaats – en soms staat – van bepaalde objecten). In het kader van het Industrial Internet of Things is men ook veel meer bezig met de visie van Industrie 4.0 en haar Amerikaanse variante, Industrial Internet.

Het Internet der Dingen is een geïntegreerd gegeven 

Om de klemtoon wat weg te nemen van de ‘dingen’, want daar gaat het uiteraard niet over, gebruikten bedrijven als Cisco graag de term Internet of Everything (IoE) waarbij men de processen, mensen en af en toe informatie-aspecten toevoegt.

We zeggen ‘gebruikten’ omdat sinds pakweg 2016 Cisco de term heeft laten vallen en vandaag ook over IoT spreekt. Toch is de visie van IoE zinvol en het is ook wat we facto op deze site vooral bedoelen als we het hebben over IoT. Wat er ook van zij: het Internet of Things is een realiteit maar tegelijk staan we nog maar aan het begin van de mogelijkheden en is er nog al te veel hype. De kracht van het verbinden van ‘dingen’ ligt bovendien in data, software en doelstellingen, niet in al die ‘dingen’. Maar dat is voor later.

Internet der dingen in context - Internet of Everything van device tot waarde
Internet der dingen in context – Internet of Everything van device tot waarde

In combinatie met (big) data analytics, artificiële intelligentie, de cloud, business process management, nieuwe ecosystemen voor waardecreatie, de menselijke factor, slimme doelstellingen en talloze verwante technologieën en digitale transformaties, laat het Internet der Dingen een ongeziene nieuwe golf van innovatie, optimalisatie en co-creatie toe. Het zorgt ook voor veranderingen in de manier waarop we onze IT aanpakken en het (her)gebruik van bepaalde IT paradigma’s zoals edge computing dat in het Internet der Dingen dan fog computing wordt.

Die uitspraken zijn geen hype maar de uitdaging, verandering en vooral kans voor elke sector, ook al is er die verschillende snelheid tussen sectoren, bedrijven, landen en dies meer.

Je kunt stellen dat we wat het Internet of Things betreft ongeveer in een stadium zijn zoals in het begin van het Internet toen e-business nog een hippe term was voor de toekomst, mensen zich verheugden om zaken als een snellere modem, blogs nog lang niet bestonden en de eerste, wat dynamische, websites live gingen. Voor de dot com zeepbel van het nieuwe millennium dus. Wat het Internet of Things betreft, spreken we echter over veel meer, veel sneller, veel complexer en nog tal van onverkende mogelijkheden en uitdagingen. Toch betekent dit niet dat er in diverse sectoren geen zeer ernstige en renderende applicaties worden uitgerold, wel integendeel.

Over deze Internet of Things gids: aanpak en bronnen

In deze gids komen diverse aspecten aan bod, steeds binnen een context van praktische toepassingen, zakelijke toepassingen, het de facto gebruik van het Internet der Dingen en een holistische visie.

We kijken daarbij naar de definities van IoT, het gebruik doorheen diverse sectoren, de essentie van een Internet of Things strategie, de verschillende componenten van een IoT oplossing (connectiviteit, eindpunten, middleware, applicaties, data analyse, enz.) en de toekomst van het Internet der dingen.

Internet der dingen – 7 universele basiselementen in elke IoT definitie en in elk IoT project

De gids wordt voortdurend aangevuld en je kunt naar een volgende onderdeel gaan via de oranje button onderaan.

Alhoewel we het zeker ook hebben over consumententoepassingen, van wearables tot smart homes, ligt onze klemtoon vooral op het industriële luik en de toepassingen van IoT in diverse sectoren.

Laat er immers geen twijfel over bestaan: ondanks de gigantische aandacht voor het Internet der Dingen in een context van consumentenelektronica is het gros van de innovatie, bestedingen en actie vandaag en zeker tot het volgende decennium in deze segmenten.

We kijken nog even naar (onvermijdelijk) de groei van het Internet der Dingen, iets wat velen begeesterd. Er wordt op dat vlak immers nogal wat overdreven.

Het universum der dingen: the Internet of Things in cijfertjes

Sinds ettelijke jaren worden er voorspellingen gedaan over het aantal ‘dingen’ dat er zal verbonden zijn tegen 2020 (de ‘connected things’). Voor de goede orde: dat zijn niet alle verbonden dingen. In het Internet der Dingen zit immers het Internet, of beter: het Internet Protocol (een ‘IoT device’ heeft een IP-adres of URI).

De vraag van wat een ‘verbonden ding’ is, is overigens interessant en we zullen er zeker over praten in latere bijdragen. Bijvoorbeeld: als je in het kader van veehouderij-toepassingen je veestapel ‘tagt’ om allerhande data te vergaren die je helpen je business te verbeteren wat is dan het verbonden ‘ding’? De koeien of de eraan bevestigde sensoren en dies meer?

Bijna alle cijfers over het Internet of Things universum, zoals dat dan heet, zien zijn totaal voorbijgestreefd. Dat geldt overigens niet alleen voor de ‘devices’ maar ook voor gegevensstromen.

We zien ook nu elke dag stukken over het Internet der Dingen verschijnen waarin wordt gezegd dat het Internet of Things, afhankelijk van de bron, zal bestaan uit 50, 75 of zelfs 100 miljard ‘connected devices’ in dat blijkbaar magische jaar 2020.

Aantal IoT-connected devices – 46 miljard tegen 2021 stelt Juniper Research

We kunnen de mensen die ze gebruiken in blogs, presentaties of, erger, eventueel in beslissingen, alleen oproepen om ze niet meer te gebruiken want ze zijn totaal achterhaald en in feite klinkklare nonsens.

Dergelijke cijfers dateren nog van diverse jaren geleden toen onderzoeksbureaus en IoT-spelers in de IT sector (die deze onderzoeksbureaus bedienen) wel eens durfden erg uit de bocht te gaan met hun voorspellingen, onder anderen omdat ze nu eenmaal graag een zekere urgentie en sfeer van ‘revolutie’ scheppen die er voor zorgt dat IoT oplossingen verkocht worden. Hier en daar werd er zelfs gezegd dat er tegen 2020 een biljoen Internet of Things devices zouden zijn.

Jaar na jaar werden die voorspellingen naar onderen bijgesteld. In 2017 is er geen enkel onderzoeksbedrijf met enige ernst dat heeft duren stellen dat er tegen 2020 meer dan 30 miljard verbonden objecten zullen zijn.

De omzet in de industriële IoT market zal tegen 2020/2021 een stuk boven 100 miljard USD liggen.

De voorspellingen lopen uiteen van 20 tot 30 miljard en men neemt aan dat het ergens in het midden zal zijn.

Wat is het Internet der Dingen? Internet of Things definitie en realiteit in evolutie

Er is geen universele Internet of Things definitie en het is niet zo eenvoudig er ook een te geven omdat, zoals eerder vermeld, het Internet der Dingen een gigantisch paraplubegrip is voor veel applicaties en realiteiten die soms zeer ver uit elkaar liggen.

Zoals je zult merken in de Internet of Things definities (en evoluerende visies) onderaan, zijn er verschillende benaderingen en standpunten. De wereld staat, op zijn zachtst gezegd, niet stil. Alles evolueert razendsnel in deze tijden van digitale transformatie. Het zelfde geldt voor het Internet der Dingen. En dan hebben we het zowel over de evoluties inzake de vele technologieën, standaarden, uitdagingen, kansen en implementaties als over een werkbare definitie van IoT.

De Internet of Things definitie is in evolutie op verschillende manieren

Industrieverenigingen werken zeer naarstig gewerkt aan universele Internet of Things definities zoals we verder zullen zien.

Het Internet of Things is een concept van alledaagse objecten – van industriële machines tot draagbare devices – gebruikmakend van ingebouwde sensoren om data te vergaren en actie te ondernemen met die data doorheen een netwerk (IoT definitie SAS, zie onderaan)

Het lijkt misschien dwaas dat men zich daar ernstig mee bezig houdt maar dat is het niet. Bovendien levert dat werkt voor wie uiteraard bezig is met het Internet der Dingen zeer interessant materiaal op.

Dan is er de markt, de steeds groeiende IoT-industrie met grote bekende technologiespelers en nieuwere namen die vaak erg snel groeien binnen het een of andere deelgebied van het Internet der Dingen (connectiviteit, IoT-platformen, standaarden, sensoren, noem maar op).

Of het nu gaat over zulke bedrijven, de diverse vakorganisaties, organen die zich bezighouden met standaarden en definities (zoals het ITU) of de vele analisten die zijn opgedoken in de sector: ze sturen hun Internet of Things definitie ook bij naarmate de markt evolueert.

Dat brengt ons bij een wijziging in de manier waarop we denken over – en aankijken tegen – wat het Internet der Dingen nou precies is en betekent.

Daarbij verschuift de klemtoon stilaan naar het bredere plaatje dan enkel dat Internet met zijn geconnecteerde objecten. Je kunt zaken op verschillende manieren definiëren. Je kunt ze definiëren op basis van wat ze zijn en niet zijn en dat dan weer vanuit verschillende standpunten (technologie, doelstellingen, kenmerken, enz.). Je kunt ze definiëren door ze te omschrijven zonder echte definitie maar met een klemtoon  op hun karakteristieken. En, wat ons betreft de belangrijkste vraag in een definitie; waarom gebruiken we wat we pogen te beschrijven, waar komt het van, waar gaat het heen en wat kan het voor ons doen? Dat breder perspectief zie je meer en meer opduiken en voor ons is dat de kern.

Wat is het Internet der Dingen - een IoT definitie omvat diverse componenten en doelstellingen
Wat is het Internet der Dingen – een IoT definitie omvat diverse componenten en doelstellingen
Niet de dingen tellen maar de ‘use cases’: tip voor wie een IoT project ‘verkocht’ wil krijgen

Een laatste nuance in verband met die definities betreft de zogeheten Internet of Things use cases.

Het hangt wat samen met het vorige maar het is voor ons veel belangrijker: wat is de context van effectieve toepassingsgebieden waarin Internet of Things fungeert? Met die Internet of Things use cases of soorten applicaties bedoelen we zoals eerder vermeld concrete zaken als een track and trace toepassing in logistiek, een smart parking toepassing, een slimme meter in de relatie tussen nutsbedrijf en consument, intelligente klimaatcontrole in een magazijn, zo zijn er nog wel enkele honderden.

In principe gaat niemand naar zijn CEO om de toestemming voor een Internet of Things project te krijgen.

En allicht vraag je best ook geen ‘buy-in’ voor een intelligente klimaatcontrole in je magazijn en je trucks. Waar je wel budget voor losweekt is voor een totaaloplossing, die dan de facto vooral over IoT gaat, waarmee je zorgt dat er 25 procent minder bananen gaan moeten weggegooid worden met een ROI van x % tot resultaat.

Wat is het Internet of Things niet?

Vooraleer grafisch te tonen wat wel en niet binnen het domein van IoT behoort en een lijst met meer dan 20 definities op je los te laten kijken we een naar wat IoT niet is zodat het een stuk duidelijker wordt.

Het Internet der Dingen is geen ding

We hebben dit al even aangehaald maar het is belangrijk om te herhalen. We spreken al te vaak over het Internet der Dingen alsof het een ondeelbaar ding is dat je kan vastnemen.

Dat is het dus niet. Het is veel meer dan dat. Generaliserende uitspraken zoals ‘Het Internet der Dingen is een security nachtmerrie’ zijn dus eigenlijk een beetje nonsens (er zijn zeer goed beveiligde toepassingen), al is security in het algemeen in de sector inderdaad een nachtmerrie maar dat is een andere zaak en voer voor een aparte bijdrage.

Bovendien willen we echt af van de klemtoon op de dingen. De kracht van het Internet der Dingen – wat dus eigenlijk een volstrekt idiote term is maar we hebben geen andere – ligt in software, data, connectiviteit, inzichten, acties. Ja, je hebt hardware en dingen nodig. En uiteraard is het in een consumentencontext ongetwijfeld boeiend om te kunnen de temperatuur in huis te regelen maar het is niet de essentie, het is gewoon een middel.

Het Internet der Dingen is geen technologie

Als je kijkt naar modellen zoals het third platform technologie model van IDC zou je kunnen denken dat het Internet der Dingen een technologie is zoals cloud computing of big data analytics en andere pijlers en acceleratoren binnen dat third platform model.

Innovation accelerators – de technologische uitbreiding van het derde platform door IDC

Maar al deze zaken – en zeker het Internet der Dingen – omvatten talloze onderliggende technologieën. En het zijn in feite die onderliggende technologieën die onder de oppervlakte met elkaar verbonden zijn en samenwerken in een complex geheel. IoT, big data, cloud, noem maar op: ze hangen allemaal samen en zijn geen eilanden maar overkoepelende begrippen waaronder van alles gebeurt. Uiteraard oogt een third platform modelletje beter en eenvoudiger maar het is allesbehalve eenvoudig.

Niet elk geconnecteerd ‘ding’ is deel van het Internet of Things

We zijn al lang bezig met het koppelen van apparaten en dingen aan het Internet en andere netwerken. Maar dat betekent niet dat deze ‘connected devices’, noch hun kenmerken en inherente mogelijkheden, tot het Internet of Things behoren?

Apparaten, sensoren en andere zaken die we aan netwerken koppelen met specifieke doelstellingen zijn minstens twee decennia oud.

Denk bijvoorbeeld aan hoe we al jaren RFID tags gebruiken in logistiek, warehousing en productie om dingen te traceren (en NFC of near field communications). Denk ook aan machine-to-machine netwerken, ATM’s, point of sales systemen en zo meer.

Met een blik op wat een IoT ‘device’ is en wat niet kunnen we al een stuk aan de slag op weg naar een definitie.

Wat is het Internet of Things wel?

Een visuele illustratie van het Internet der Dingen

Het plaatje onderaan illustreert zeer mooi het verschil tussen geconnecteerde objecten binnen en buiten het Internet of Things.

Je ziet heel duidelijk bovenaan rechts het Internet der Dingen: slimme objecten met een IP-adres die kunnen ‘voelen’ (lees: afhankelijk van de ‘use case’ data kunnen vergaren over diverse parameters, van locatie en temperatuur tot vochtigheidsgraad en Ozone-gehalte, om maar enkele voorbeelden te geven). Die data worden dan autonoom verstuurd ter verwerking (of aan de bron geanalyseerd).

Bovenaan links zie je het ‘Internet of People’. Denk aan alles wat je vandaag al gebruikt zoals je smartphone. In de ontmoeting tussen deze sfeer en het Internet der Dingen vind je de meeste consumentenapplicaties. Zo kunnen heel wat wearables zoals slimme horloges vandaag niet zonder smartphone (de nieuwere generaties wel) en heb je één of ander apparaat nodig om bijvoorbeeld smart home toepassingen te beheren.

Het stuk onderaan zijn alle verbonden objecten die geen IP adres hebben en dan ook NIET tot het Internet of Things behoren. We zien ze vaak in een industriële context. In het industriële Internet der Dingen gaan we enerzijds gebruik maken van de slimme objecten en alles wat daarbij komt maar tegelijkertijd worden ook heel wat van de bestaande verbonden dingen, afhankelijk van de ‘use case’, vervangen of toegevoegd (“IoT-enabled” gemaakt) zodat ze deel gaan uitmaken van een Internet of Things oplossing.

Het Internet der Dingen visueel voorgesteld - bron Internet of Things Applications USA - klik voor een grotere versie
Het Internet der Dingen visueel voorgesteld – bron Internet of Things Applications USA – klik voor een grotere versie

Naar een universele Internet of Things definitie

De belangrijkste sectororganisatie die werkt aan een universele Internet der Dingen definitie is het gezaghebbende IEEE.

Deze associatie (IEEE staat voor Institute of Electrical and Electronics Engineers), werd opgericht in 1963 en is bekend voor haar enorme werk betreffende standaarden in technologie.

Via een speciale IoT pagina op de website van het IEEE kunnen leden bijdragen tot de, vrij vertaald, “steeds veranderende definitie van IoT”. Op 27 mei 2015 publiceerde het IEEE de meest recente editie van de vrij te downloaden PDF die de resultaten van dat werk bundelt onder de naam “Towards a Definition of the Internet of Things”.

Het telt zomaar even 86 pagina’s en die gaan uiteraard niet allemaal over een Internet of Things definitie zelf. Zoals we al zeiden is het boeiend en belicht het diverse aspecten van het IoT ecosysteem. Download het hier.

Technologische en sociale aspecten in verband met het Internet der Dingen - bron Towards a definition of the Internet of Things IoT – IEEE – PDF opent
Technologische en sociale aspecten in verband met het Internet der Dingen – bron “Towards a definition of the Internet of Things” – IEEE – PDF opent

Internet of Things definities: wat zeggen anderen?

Tot slot hebben we zoals gezegd een lijstje gemaakt met Internet of Things definities van anderen. Het is immers duidelijk dat het antwoord op de vraag ‘wat is het Internet of Things’ afhangt van de persoon aan wie je hem stelt. 

Er zijn zoveel verschillende definities dat we er wilden uithalen wat er gemeenschappelijk was in die hele resem (zoals je in de afbeelding onderaan kunt zien). Het zijn wel enkel Engelstalige definities.

Meer over het Internet of Things

Zoals gezegd blijven we deze IoT gids aanvullen met informatie over marketevoluties, concrete toepassingen en praktijkvoorbeelden, meer info over de diverse technologieën en zo meer. Hieronder vind je al wat verwijzigingen.

Internet of Things bij de consument: applicaties en analyse

Alhoewel het Internet of Things vanuit het oogpunt van investeringen het grootst is in de maakindustrie, logistiek en verwante sectoren zijn analisten het er over eens dat de bestedingen aan applicaties voor consumenten tegen 2020-2021 in de top 3 zullen staan (meer informatie onderaan).

Vooraleer het zo ver is moet er nog wel heel wat gebeuren, ondermeer op het vlak van security en aantrekkelijkheid/maturiteit van het aanbod. Accenture maakte in 2016 al een mooie analyse van de diverse problemen op dat vlak in een studie over de uitdagingen en kansen voor de sector van de consumententechnologie.

De belangrijkste bestedingen in de consumentenmarkt zijn momenteel voor de markt van de thuisautomatiseringen en de zogeheten smart home.

Het IAB verrichtte, ook in 2016, een studie naar de apparaten die consumenten al bezitten en welke ze denken aan te kopen met de belangrijkste attributen per type ‘device’. Meer daarover hier.

Internet of Things in diverse industrieën en use cases

Begin 2017 publiceerde IDC een overzicht van de belangrijkste sectoren die vandaag gebruik maken van het Internet of Things.

IoT-spenderingen in de top 3 sectoren in 2016Zoals eerder vermeld zit de consumentenmarkt er (nog) niet bij. Wel kun je in ons overzicht over de evoluties van het Internet der Dingen 2017-2020 op basis van de IDC data lezen hoe die markt gaat evolueren. Noteer dat West-Europa en ook onze contreien sneller dan anderen een groei zullen zien op het vlak van Consumer IoT.

IDC keek ook naar de belangrijkste use cases, zowel op het vlak van de top 3 sectoren (vanuit het perspectief van investeren) als op het vlak van andere oprukkende markten en de cross-industrie toepassingen.

In een ander onderzoek vond IDC dat steeds meer ondernemingen in grotere industrieën evolueren van pilootprojecten naar schaalbare IoT toepassingen.

Op het vlak van technologieën zien we dan ook evoluties betreffende het gebruik en de analyse van de essentie van de mogelijkheden die IoT biedt: data – en wat je doet met de inzichten die ze verschaffen.

Zo is er een fikse groei van de IoT platformen en wordt er steeds meer gekeken naar (een combinatie van cloud met) fog computing waarbij in specifieke bedrijfstoepassingen geen massa’s data moeten versluisd worden voor bedrijven ze kunnen analyseren maar de analyse meer aan de bron, ‘the edge’, gebeurt.

Wil je meer weten over het Internet der Dingen? Bezoek dan zeker onze Engelstalige online gids over IoT.

Internet of Things – IoT guide

 

Bovenste afbeelding: Shutterstock – Copyright: jamesteohart – alle andere afbeeldingen behoren toe aan hun vermelde eigenaars.